Diabetes

Diabetes, allround kampioen inzake cardiovasculair risico

De twee diabetestypes

Diabetes betekent dat het lichaam niet in staat is correct om te springen met suikers, waardoor het suikergehalte in het bloed te hoog is. Men onderscheidt twee diabetestypes.
Type 1 diabetes treedt op jonge leeftijd op en houdt verband met een ontoereikende afscheiding van insuline, een hormoon dat door de alvleesklier wordt afgescheiden en dat de suiker uit het bloed toelaat in de cellen te dringen om ze te voeden. Deze vorm van diabetes wordt behandeld door het tekort aan insuline te compenseren.
De andere vorm is type 2 diabetes, die betrekking heeft op mensen met overgewicht. Bij hen is de afwijking te wijten aan weerstand van hun lichaamscellen tegen insuline, wat betekent dat er meer insuline nodig is om eenzelfde hoeveelheid suiker in de cellen te krijgen. Aanvankelijk slaagt de alvleesklier er nog in de vereiste extra hoeveelheden insuline aan te maken en het is zelfs mogelijk de klier daarbij te helpen met bepaalde geneesmiddelen. Maar geleidelijk raakt ze uitgeput en in de meeste gevallen is eveneens insuline van buitenaf nodig. Gedurende zeer lange tijd kwam dit diabetestype alleen voor bij volwassenen op rijpere leeftijd met enig overgewicht, maar doordat zwaarlijvigheid epidemische vormen aanneemt wordt deze vorm tegenwoordig op steeds jongere leeftijd ontdekt, zelfs bij kinderen.
Volgens de jongste schattingen zouden er in België zowat 500 000 type 2 diabetici zijn, maar van slechts 50% van hen is dat geweten. Dat is een dramatische situatie als men weet welk cardiovasculair risico aan diabetes verbonden is.

Diabetes en het hart- en vaatstelsel

Dat een diabeteslijder op cardiovasculair gebied kwetsbaar is, valt op twee manieren te verklaren. Enerzijds werkt de overtollige glucose in het bloed de afzetting van abnormale stoffen in nagenoeg alle bloedvaten in de hand, zowel in de grote slagaders (die de hersenen, het hart of de onderste ledematen van bloed voorzien) als in de allerkleinste slagaders, die bijvoorbeeld het netvlies of de nierlichaampjes van Malpighi van bloed voorzien. Door die abnormale afzettingen worden de bloedvaten kwetsbaarder en gevoeliger voor de effecten van tabak, cholesterol en hoge bloeddruk.
Anderzijds verhoogt diabetes het risico van hoge bloeddruk, atherosclerose, kransslagaderaandoeningen en cerebrovasculair accident. Het risico neemt toe naarmate het bloedsuikergehalte minder goed door de behandeling wordt beheerst.
Bij diabetici is het gevaar voor arteritis (die tot gangreen kan leiden) 4 tot 6 keer zo groot en het gevaar voor een cerebrovasculair accident 2 tot 3 maal zo groot. Ook het infarctrisico is dubbel zo groot; het gaat dan niet alleen om het risico dat men een infarct krijgt, maar ook om het risico dat men eraan overlijdt: dat is 2 tot 3 keer zo groot als bij mensen zonder diabetes. En zelfs als een diabeticus het er levend afbrengt, blijft het gevaar voor overlijden achteraf nog altijd dubbel zo groot als bij de rest van de bevolking!
Bovendien moet men weten dat cardiovasculaire aantastingen bij diabetici veelal onopgemerkt verlopen, zodat een hartinfarct in dat geval de eerste en soms helaas ook meteen de laatste manier is waarop de aantasting van de kransslagaders zich laat voelen. Precies daarom moet bij elke diabeticus stelselmatig gezocht worden naar aantasting van de kransslagaders.

Meer dan 4 op 5 diabetici sterven aan hart- en vaataandoeningen

Deze droeve vaststelling verklaart waarom de behandeling van diabetici niet beperkt mag blijven tot het corrigeren van de bloedsuikerafwijkingen. De behandeling moet globaal zijn en zich ook toespitsen op het geheel van cardiovasculaire risicofactoren. Het werd al duidelijk aangetoond dat de beheersing van alle cardiovasculaire afwijkingen en risicofactoren voor de langetermijnprognose van diabetici ten minste even belangrijk is als of zelfs belangrijker dan het beheersen van hun glycemie. Bijzondere vermelding verdient hierbij de bloeddruk: die moet bij diabetici teruggebracht en in stand gehouden worden op nog lagere waarden dan bij niet-diabetici, omdat hoge druk een bijzonder schadelijke impact heeft op de nierwerking. Bij diabetici is 130/80 mmHg het aanvaardbare maximum. Hetzelfde geldt voor het LDL-cholesterolgehalte, dat lager dan 1 g/l moet worden gehouden.
Diabetes moet worden gezien als een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten en alles moet in het werk worden gesteld om het risico te minimaliseren. Maar zoals altijd in de geneeskunde is voorkomen beter dan genezen. Wat type 2 diabetes betreft is een gezonde levenswijze, d.w.z. gezonde, gevarieerde en niet te overvloedige voeding in combinatie met voldoende lichaamsbeweging, de beste manier om een gezond lichaamsgewicht te behouden en diabetes te voorkomen. Geen enkel geneesmiddel is in staat dat resultaat te evenaren.

De antwoorden op de vragen die u nauw aan het hart liggen :